G.J. Bel
Onderstaand artikel werd overgenomen uit: PC-Koop, nr. 11, november 1996, een onafhankelijk blad voor de PC-gebruiker. Het heeft een helder vergelijkend overzicht van Nederlandstalige genealogie programma's en besluit met een conclusie betreffende het meest aanbevelenswaardige onder deze programma's.
Inleiding
De computer : de oplossing
Handleiding
GEDCOM-Import
Gebruikersvriendelijkheid
Zoeken en Invoeren
Presentatie
Conclusie
Voor velen is de pc een hobby.Maar er zijn er ook die zich juist vanwege hun hobby een pc aanschaffen. Tot die groep behoren steeds meer mensen die zich met genealogie bezighouden, in gewoon Nederlands: stamboomonderzoek. Wij vroegen onderzoeker Ber Hommelberg Nederlandstalige genealogische programma's te bekijken. Hij scheidt al snel het kaf van het koren.
Vaak begint het vrij 'onschuldig'. Iemand gaat zich interesseren voor zijn voorgeslacht, verzamelt hier en daar wat informatie of krijgt die bij toeval aangereikt. Al die aantekeningen en losse vellen met gegevens worden ergens in een doos gestopt. Maar als de onderzoekskoorts je eenmaal echt goed te pakken heeft gekregen, kom je er snel achter dat alles heel nauwkeurig moet worden bijgehouden, want anders is de berg informatie niet meer te overzien.
Dat overkwam ook Ber Hommelberg (37) uit Houten. Vijftien jaar terug raakte hij geïnteresseerd in foto's van voorouders. "Die begon ik te verzamelen bij ooms en tantes. Helemaal geen stamboomonderzoek, alleen foto's. Bij een tante kwam ik toen een boek tegen over hoveniersfamilies en daarin werd een van mijn voorouders uitgebreid beschreven. Opeens had ik heel veel gegevens, en aan de hand daarvan maakte ik toen allemaal kwartierstaten. Ik kreeg toen zo'n rijstebrij aan gegevens dat ik het overzicht verloor. Het was niet meer te verwerken." Het gevolg van dit bekende bos-en-bomen-effect was dat het enthousiasme van Ber danig bekoelde en dat hij de zaken liet voor wat ze waren.
Tot vijf jaar terug, toen hij zich een pc aanschafte. "Die kocht ik helemaal niet voor die hobby, maar toen ik hem eenmaal had kreeg ik het plan om zelf een genealogisch programma te schrijven om alle gegevens die ik nog had liggen goed te verwerken." Voor Ber niet zo'n vreemde gedachte, omdat hij als programmeur bij een verzekeringsmaatschappij werkt.
"Een zwager van me zei toen: 'Probeer eerst dit eens' en van hem kreeg ik het Amerikaanse genealogische programma Brother's Keeper. Ik wist helemaal niet dat zulke programmatuur bestond. Maar ja, op dat gebied was ik toch een echte beginneling, want ik wist ook niet dat er genealogische verenigingen bestonden."
Toen hij eenmaal de mogelijkheid had alle familiegegevens op een ordelijke wijze in te voeren laaide het enthousiasme weer op. Ber meldde zich aan bij de Nederlandse Genealogische Vereniging en wierp zich helemaal op z'n hobby. Inmiddels heeft hij 2.152 rechtstreekse voorouders gevonden, en is door verschillende takken tot in het jaar 1000 gekomen. Bij elkaar zijn het inmiddels zo'n 18.000 familieleden geworden.
"Juist voor mensen die zich met genealogie bezighouden is een pc dè oplossing", zegt Ber. "Al die nauwkeurige en tijdrovende zaken als het leggen van allerlei verbanden doet de computer met één druk op de knop. Ideaal." De pc die hij vorig jaar kocht was daarom wel specifiek voor zijn hobby. Het werd een laptop die makkelijk is mee te nemen naar archieven zodat de daar gevonden gegevens direct kunnen worden ingevoerd.
Nog steeds werkt Ber met Brother's Keeper, al is dat nu de Nederlandse versie geworden die al enige tijd op de markt is. Nooit iets anders geprobeerd ? "Ja, een paar andere programma's, maar die konden me indertijd niet zo boeien, al waren dat wel wat oudere versies."
Hoe is de huidige stand van zaken op dat gebied ? Zoiets kan natuurlijk het best worden beoordeeld door een echte stamboomhobbyist en Ber wilde daar graag aan meewerken.
We kozen voor Nederlandstalige programmatuur en dat werd uiteindelijk toch nog een flink rijtje: Gens Data D90, Brother's Keeper, Oedipus II, Haza-Data, PRO-GEN, Familiegeschiedenis, Familie Stamboom en Reunion.
Over het algemeen allemaal DOS programma's, alleen de laatste twee zijn gemaakt voor Windows. De verwachting is overigens wel dat in de toekomst van nog meer programma's een Windowsversie zal verschijnen.
Allereerst eens gekeken naar de handleidingen. Erg belangrijk, zeker wanneer je in aanmerking neemt dat veel stamboom-onderzoekers pas op latere leeftijd echt serieus met hun hobby aan de slag gaan. Niet alleen doordat dan kennelijk wat meer interesse ontstaat voor de 'roots', maar ook doordat de liefhebberij vanwege het vele naspeurwerk nogal wat aan tijd kan nemen. Vele mensen schuiven die belanstelling dus voor zich uit tot ze met de vut gaan. En dan hebben we het dus over een groep mensen waarvan een deel nog nauwelijks met een pc heeft gewerkt, of juist door deze hobby dat voor het eerst gaan doen.
Bij Familiegeschiedenis en Oedipus zit geen aparte handleiding, maar word je via de Help-toets verder geholpen.
Bij PRO-GEN moet de gebruiker de handleiding zelf uitprinten. Hij krijgt dan 105 A4-tjes waarin allerlei zaken snel zijn terug te vinden. Bij de overige vijf programma's wordt apart een handleiding geleverd. Het mooist is die van Haza-Data. 220 pagina's in een fraaie ringband, maar die mag je dan ook wel meteen naast je pc zetten, want je hebt hem constant nodig. Het boekwerk is namelijk nogal moeilijk geschreven en de volgorde van de onderwerpen is ook niet altijd even logische. Daar komt bij dat het programma nou niet bepaald eenvoudig blijkt voor beginnende pc-leken.
Brother's Keeper en Reunion hebben een Engelstalige handleiding; niet erg consequent voor verder Nederlandstalige programma's. Reunion heeft daar nog wel een dun Nederlands boekwerkje aan toegevoegd, maar werkelijk voldoende is dat toch niet.
De installatie verloopt over het alge-meen soepeltjes, alleen levert het aangeven van de plaats waar je de bestanden wilt hebben nog wel eens problemen op.
Heel belangrijk is dat de programma's Gedcom-bestanden kunnen verwerken. Goede genealogische programma's gebruiken deze bestandsvorm altijd en zijn daarom onderling uitwisselbaar. Heel belangrijk is als je bijvoorbeeld met een ver familielid dat met een ander genealogisch programma een bestand heeft opgebouwd gegevens wilt uitwisselen.
Speciaal voor deze test maakte Ber een bestand met 3.900 personen en 1.245 huwelijken en liet dat los op de programma's.
Op dat moment vielen drie programma's eigenlijk meteen af. Bij Familie Stamboom is geen Gedcom-import mogelijk, bij Fami-liegeschiedenis liep de zaak hopeloos vast, en bij Oedipus kon de importmogelijkheid pas na naarstig speurwerk worden gevonden. Winnaar werd Reunion. Alles liep vlot en de gegevens die niet konden worden geconverteerd, werden in de notities van de betreffende persoon gezet. Er ging dus niets verloren, je kwam de informatie altijd wel weer tegen. Brother's Keeper bleek eveneens een goede Gedcom-importeur.
PRO-GEN kende wat problemen met afwijkende datumvelden; waren die langer dan 10 posities, dan werden ze afgekapt opgeslagen. Bij Gens Data ging het verhoudingsgewijs erg snel, maar hier veroorzaakten de datumvelden eveneens wat problemen. Zo werd onder andere 'circa 1880' overgenomen als '1880'.
Ook bij Haza-Data slaagde de import, al werden afwijkende datumvelden verminkt opgeslagen. "Misschien waren ze wel op te lossen", zegt Ber, "maar ik had geen zin die toch al moeilijke handleiding nog eens helemaal door te lezen."
Zeker gezien de gevorderde leeftijd van veel genealogen en hun beperkte kennis van pc's en software is de gebruikers-vriendelijkheid van een programma erg belangrijk.
Brother's Keeper en PRO-GEN werken wat dat betreft vrijwel intuïtief: een handleiding is eigenlijk niet nodig.
Gens Data komt in de buurt, al moeten personen en relaties nog apart worden ingevoerd. De nieuwe versie van Gens Data zou deze problemen hebben verholpen.
Haza-Data is een geval apart. Het is een zeer moeilijk programma, maar bevat wel erg veel mogelijkheden. Wie kennis van (pc)-zaken heeft, kan het programa helemaal aanpassen aan de persoonlijke wensen. Meer iets dus voor de echte pc-techneut dan voor de gewone gebruiker.
Daar bij komt dat alle gegevens steeds op een ander scherm staan. Een totaal-overzicht word je nauwelijks gegund.
Het programma Reunion is nog niet helemaal vernederlandst, waardoor bijvoorbeeld niet alle datumformaten zijn te gebruiken. Na invoer van nieuwe personen wordt de gehele index steeds opnieuw opgebouwd en dat duurt bij iets grotere bestanden veel te lang.
Snel kunnen zoeken en invoeren is belangrijk. Meestal wordt gezocht op (een deel van) de achternaam om daarna te kunnen wijzigen, bekijken of nieuw in te voeren. Maar er zijn allerhande zoekopties mogelijk: voornaam, geboortedatum, woonplaats,overlijdensdatum, etc. "Niet omdat ik er al mee werk, ik heb ze allemaal eerlijk getest, maar Brother's Keeper werkt wat dit onderdeel betreft gewoon het mooist" zegt Ber Hommelberg. "Zoeken op naam of nummer geeft binnen een seconde resultaat zonder dat de grootte van de databank merkbare invloed heeft. De gevonden personen worden meteen alfabetisch getoond. Er kan worden gebladerd en een persoon kan worden gemuteerd, nieuw worden toegevoegd of gekoppeld. Het is het enige programma dat voordurend, en terecht, waarschuwt voor mogelijk dubbele invoer."
Ook PRO-GEN heeft een goede zoekfunctie. Wie op achternaam zoekt, moet eerst sorteren op achternaam, waarbij de opbouw is geënt op een alfabetische volgorde van de voornamen. De sortering blijft ook bij volgende sessies actief.
Dat is niet het geval bij Gens Data waar steeds opnieuw moet worden gesorteerd. Bovendien staan de voornamen binnen één familienaam door elkaar.
Zoeken op achternaam levert bij Haza-Data de boodschap "even geduld a.u.b." op, en dat lijkt verder ook wel het thema van dit programma.
Het resultaat is een alfabetische lijst achternaam/voornaam van waaruit alle bewerkingen kunnen worden uitgevoerd. Bij Reunion bestaat de bestandsindex uit 26 delen: één voor elke letter van het alfabet. Weliswaar een keurig overzicht op alfabet, maar dat moet na een nieuwe invoer steeds opnieuw worden opgebouwd, wat lange wachttijden betekent. Oedipus en Familiegeschiedenis geven een overzicht op achternaam of voornaam, niet op beide tegelijk.
Het is aardig als de mogelijkheid bestaat om bij personen ook ingescande plaatjes kunnen worden getoond van bijvoorbeeld foto's, bidprentjes of handtekeningen. Gens Data en Familiegeschiedenis hebben die mogelijkheid niet. Alle programma's hebben de mogelijkheid de gegevens op scherm te tonen, in een bestand op te slaan of uit te printen. De enige twee die wat dat betreft problemen hebben zijn Brother's Keeper en Reunion. Zij kunnen wel zaken als parentelen en kwartierstaten produceren, maar geen genealogieën. Hier wreekt zich dat dit oorspronkelijk Amerikaanse programma's zijn, waar men met andere uitvoermogelijkheden werkt.
Wat is Ber het meest opgevallen? "Eigenlijk de traagheid van veel programma's. Brother's Keeper is - als je met een groter bestand werkt - veruit het snelst en dat is toch wel een plus-punt. Zeker als je met je laptop in een archief aan het werk bent, wat veel mensen doen."
PRO-GEN oogt volgens hem solide en begrijpelijk.
Haza-Data heeft veel mogelijkheden, maar zal de leek op pc-gebied niet voor zich kunnen winnen.
Gens-Data wordt trager bij grotere bestanden, en gebruikers zullen volgens Ber smachtend wachten op de nieuwe versie met een vernieuwde invoertak.
Reunion werkt traag, maar is waarschijnlijk wel weer wat voor de echte Windows-liefhebber.
De andere programma's zijn niet interessant voor de echte genealoog, en vanwege hun Amerikaanse uitvoerbeperkingen vallen Brother's Keeper en Reunion voor die groep ook af. Overigens is er inmiddels ook een Windows-versie van Brother'sverschenen.
Blijven over ProGen, Gens-Data en Haza-Data.
Als we alle plussen en minnen tellen en daarbij goed in het ook houden dat programma interessant en gebruikersvriendelijk moet zijn voor zowel beginnende als voor gevorderde genealogen, is het uiteindelijk zonder meer PRO-GEN dat als winnaar uit de bus komt.
Samenwerkingsverband Vlaamse Verenigingen voor Familiekunde vzw
Deze pagina afdrukken